Ból po zakończonym leczeniu złamania – możliwe przyczyny medyczne

Na ostatniej wizycie lekarz na podstawie badań obrazowych informuje, że kość zrosła się prawidłowo i można w pełni obciążać kończynę. Leczenie ortopedyczne zostało zakończone. Czy po tym czasie może jeszcze pojawić się ból związany ze złamaniem? Jakie są jego przyczyny i co zrobić w takiej sytuacji?

Z artykułu dowiesz się:

• Reakcja na implanty – czy zespolenie metalowe może powodować dyskomfort lub objawy bóle?
• Sztywność stawów
• Atrofia mięśni po długotrwałym unieruchomieniu
• Fazy zrostu kości – przebudowa
• Uszkodzenia nerwów obwodowych w miejscu urazu
• Zespół Sudecka (CRPS) jako powikłania po złamaniu
• Czy istnieją metody wspomagające regenerację kości po złamaniu?
• Kiedy ból po złamaniu wymaga pilnej konsultacji lekarskiej?

Reakcja na implanty – czy zespolenie metalowe może powodować dyskomfort lub objawy bóle?

Ciało obce w naszym organizmie w postaci metalowych implantów to zawsze nienaturalna sytuacja dla naszych tkanek. Choć zwykle implanty nie sprawiają problemów i pacjent zapomina o ich posiadaniu, mogą być przyczyną problemów.

Najczęstszą przyczyną dolegliwości bólowych związanych z metalowym zespoleniem jest drażnienie tkanek miękkich. Wystające elementy np. głowy śrub mogą być miejscem konfliktu np. o mięśnie, ścięgna lub skórę. Doprowadza to do drażnienia i miejscowych stanów zapalnych, mogących wywoływać ból. Sytuacja taka ma miejsce np. w przypadku powierzchownego położenia kości i umiejscowienia implantu tuż pod skórą. Rozwiązaniem w takiej sytuacji jest planowe usunięcie zespolenia.

Rzadziej zdarza się, że po czasie dojdzie do rozwoju infekcji w miejscu implantu. Ciało obce jest sprzyjającym miejscem na zagnieżdżenie się bakterii, które z przyczyn nieurazowych mogą dostać się do krwiobiegu. Stan ten wymaga pilnej pomocy lekarskiej.

Nieczęstą przyczyną jest również reakcja alergiczna na metale zawarte w implancie np. nikiel. Zwykle alergia objawia się jako reakcja skórna, choć może również doprowadzić do wystąpienia miejscowych dolegliwości bólowych. Sytuacja ta wymaga dodatkowych badań, np. płatkowych testów skórnych.Pojedyncze doniesienia wskazują również, że wszczepienie metalowego zespolenia wiązało się z dyskomfortem związanym ze zmianami pogody np. ochłodzeniem.

Sztywność stawów

W procesie leczenia dążymy do zapobiegania ruchomości między odłamami kostnymi. Decydując się na leczenie zachowawcze, zwykle niezbędne jest objęcie unieruchomieniem również sąsiadujących stawów. Długi brak ich aktywności np. przez 6 tygodni, doprowadza do sztywności i związanych z tym dolegliwości bólowych. 

Sztywność ta może wynikać ze zmian w samym stawie (ograniczona produkcja mazi stawowej, zrosty wewnątrzstawowe, przykurcze torebki stawowej) lub zmian okołostawowych (sztywność mięśni, blizny tkanki podskórnej i powięzi). 

Ból wynika m.in z nadmiernego rozciągania przykurczonych struktur, gdy pacjent próbuje wykonywać ruchy, do których zakresu był przyzwyczajony przed urazem. 

Ważne jest, aby po ściągnięciu unieruchomienia i uzyskaniu zgody lekarza jak najszybciej wprowadzić elementy fizjoterapii, takie jak bierny i aktywny zakres ruchu, terapia manualna. Pozwolą one odzyskać sprawność i zapobiegną utrwaleniu się przykurczy. Pamiętaj, że szybciej wdrożona rehabilitacja, zwiększa szanse odzyskania pełnej ruchomości w stawie. 

Atrofia mięśni po długotrwałym unieruchomieniu

Unieruchomienie kończyny wiąże się z brakiem aktywności lokalnych mięśni. Uniemożliwienie ich codziennej pracy i brak stymulacji nerwowo-mięśniowej wiąże się z postępującym spadkiem ich objętości i siły. Sytuację taką nazywamy atrofią mięśni. 

Warto zwrócić uwagę, że bardziej nasilony zanik zwykle obserwowany jest w kończynie dolnej niż górnej. Szacuje się, że 6 tygodniowe unieruchomienie mięśni podudzia, doprowadza do aż 17% spadku ich objętości.

Ponowny powrót mięśni do aktywności skutkuje ich szybszym zmęczeniem. W mięśniu dochodzi do powstania mikrourazów, podobnych do tych obserwowanych na drugi dzień po bardzo intensywnym treningu tzw. “zakwasów”. Może wiązać się to z wystąpieniem dolegliwości bólowych.

Pamiętajmy jednak, że aktywność fizyczna i ćwiczenia są niezbędne do powrotu pełnej sprawności naszego organizmu. Odpowiednia siła mięśniowa będzie także zapobiegać ponownym złamaniom.

Dodatkowo istotne jest, aby w trakcie unieruchomienie oraz rehabilitacji zadbać o odpowiednią ilość białka w diecie. Ograniczy to zanik mięśni w trakcie unieruchomienia i przyspieszy odbudowę mięśni w trakcie rehabilitacji.

Fazy zrostu kości – przebudowa

Zrost kości dzielimy na 4 etapy. Są to: faza zapalna, kostniny miękkiej, kostniny twardej i przebudowy. Po zakończonym leczeniu twoja kość znajduję się jeszcze w ostatniej z nich, fazie przebudowy – remodellingu. Oznacza to, zachodzą procesy metaboliczne, sprzyjające wzmocnieniu wydolności mechanicznej kości. 
Osteoklasty resorbują osteocyty chaotycznie ułożone w kostninę. Osteoblasty tworzą nowe komórki kostne, w sposób uporządkowany ułożony zgodnie z siłami obciążającymi.  Sam remodelling nie powinien być przyczyną bólu, lecz może być źródłem dyskomfortu lub nadwrażliwości kości na aktywność fizyczną. Zwykle stany te mijają same w miarę postępu przebudowy. 

Uszkodzenia nerwów obwodowych w miejscu urazu

Złamaniom kości mogą towarzyszyć urazy innych struktur, m.in. takich jak nerwy.

Zmiażdżenia, rozciąganie tkanek, niedokrwienie w wyniku obrzęku czy bezpośrednie uszkodzenia przez odłamy kostne – wszystkie z tych sytuacji mogą być przyczyną uszkodzenia nerwów obwodowych.

Najczęściej towarzyszą złamaniom kości ramiennej (nerw łokciowy, promieniowy) i kości strzałkowej (nerw strzałkowy wspólny). Zwykle uszkodzenie jest zauważalne od razu po urazie i polega na osłabieniu lub wyłączeniu funkcji czuciowej lub ruchowej nerwu. Jeśli nerw jest jedynie częściowo uszkodzony, będzie zachodzić powolna regeneracja nerwu. Podczas niej może dochodzić do miejscowych objawów bólowych, pieczenia, parestezji (“przechodzących prądów”, “mrówek”). Proces ten jest długotrwały i może trwać, pomimo że kość uległa już zrośnięciu. 
W leczeniu kluczowa jest kontrola bólu np. za pomocą leków należących do grupy SNRI, neuroleptyki, a także działania mające na celu pobudzenie regeneracji nerwu np. retrening motoryczny oraz terapia sensoryczna. W leczeniu wspomagającym warto rozważyć terapię LIPUS lub stymulację elektryczną.

Zespół Sudecka (CRPS) jako powikłania po złamaniu

Zespół Sudecka to poważna, choć rzadka przyczyna bólu kończyny. Wiąże się ją z nieprawidłowym działaniem nerwów współczulnych towarzyszącym złamaniom. Dokładny mechanizm wystąpienia tej choroby nie jest jednak jasny. 

Wśród objawów zwraca uwagę duży ból, który jest nie proporcjonalny do wielkości urazu. Zwykle towarzyszą mu nieprawidłowe zmiany skórne takie jak ucieplenie, obrzęk, nadmierna potliwość. W zaawansowanych stadiach obserwujemy zanik mięśni, odwapnienie kości i przykurcze w stawach. Rozpoznanie stawia się na podstawie wywiadu, badania fizykalnego i dodatkowych badań laboratoryjnych.
Leczenie opiera się na łączeniu działań fizjoterapii (unieruchomienie, masaż, fizykoterapia) oraz farmakologii (np. NLPZ, gabapentyna). Szybkie rozpoznanie i wdrożenie leczenia poprawia rokowanie choroby.

Czy istnieją metody wspomagające regenerację kości po złamaniu?

W wybranych przypadkach lekarz może zalecić metody wspomagające regenerację tkanek, takie jak fizjoterapia, odpowiednie żywienie czy terapie fizykalne. Jedną z nich jest terapia LIPUS (Low-Intensity Pulsed Ultrasound), wykorzystująca pulsacyjne ultradźwięki o niskim natężeniu do stymulacji procesów biologicznych w tkance kostnej.

Kiedy ból po złamaniu wymaga pilnej konsultacji lekarskiej?

Dolegliwości bólowe po zakończonym leczeniu złamania to zwykle niegroźne sytuacje, wymagające fizjoterapii lub planowych zabiegów ortopedycznych. Niekiedy mogą być jednak objawem poważnych stanów zagrażających zdrowiu. Nagły lub długo utrzymujący się ból, o nietypowym charakterze, wybudzający w nocy lub z dodatkowymi objawami miejscowymi jak zaczerwienienie, ucieplenie skóry nad implantem powinien skłonić do pilnej wizyty lekarskiej. Lekarz dokona kompleksowej oceny stanu zdrowia aby zlokalizować przyczynę dolegliwości bólowych.

Jeśli po zakończonym leczeniu złamania nadal odczuwasz ból lub masz wątpliwości dotyczące regeneracji kości, warto skonsultować się z lekarzem ortopedą Pawłem Graczykiem – specjalistą Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu – specjalizującym się w leczeniu zaburzeń zrostu kości, który oceni czy proces gojenia przebiega prawidłowo oraz czy istnieją metody wspomagające regenerację. 

Umów wizytę

BIBLIOGRAFIA
Vos, D. I., and M. H. J. Verhofstad. „Indications for implant removal after fracture healing: a review of the literature.” European Journal of Trauma and Emergency Surgery 39.4 (2013): 327-337.

Wawrzynski, Joseph, et al. „Hypersensitivity to orthopedic implants: a review of the literature.” Rheumatology and Therapy 4.1 (2017): 45-56

Alakhras, Jalal T., and Tarif M. Alakhras. „Effect of cold weather on patients with orthopedic implants.” Journal of Taibah University Medical Sciences 15.4 (2020): 325-328.

Gold, Michael S., and Gerald F. Gebhart. „Nociceptor sensitization in pain pathogenesis.” Nature medicine 16.11 (2010): 1248-1257.

Gashaw, Moges, et al. „Distal and/or proximal joint stiffness among Post-Fracture patients treated in university of Gondar comprehensive specialized hospital, Gondar, Ethiopia.” Orthopedic Research and Reviews (2022): 157-167.

Howard, Emily E., et al. „Skeletal muscle disuse atrophy and the rehabilitative role of protein in recovery from musculoskeletal injury.” Advances in Nutrition 11.4 (2020): 989-1001.

Cuyul-Vásquez, Iván, et al. „Quantifying the Toll of Disuse: A Meta-Analysis of Skeletal Muscle Mass and Strength Loss Following Upper Limb Immobilization.” Journal of Clinical Medicine 14.24 (2025): 8884.

Psatha, Maria, et al. „A longitudinal MRI study of muscle atrophy during lower leg immobilization following ankle fracture.” Journal of Magnetic Resonance Imaging 35.3 (2012): 686-695.

Althagafi, Alwalaa, and Mustafa Nadi. „Acute nerve injury.” StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing, 2023.

Peng, Dong-Yi, et al. „Low-intensity pulsed ultrasound for regenerating peripheral nerves: potential for penile nerve.” Asian journal of andrology 22.4 (2020): 335-341.

Sebastin, Sandeep J. „Complex regional pain syndrome.” Indian Journal of Plastic Surgery 44.02 (2011): 298-307.

Autorzy:

Lek. Paweł Graczyk 

Specjalista Ortopedii i Traumatolog ii Narządu Ruchu