Jak przyspieszyć leczenie złamania zmęczeniowego? Nowoczesne metody wspomagające zrost kostny

Ból, który nie ustępuje po treningu, a zamiast tego nasila się przy każdym kolejnym wysiłku? To może być złamanie zmęczeniowe – uraz, który dotyka nawet co piątego sportowca. Choć leczenie złamań tego typu zazwyczaj nie wymaga operacji, kluczowe znaczenie ma szybkie rozpoznanie i wdrożenie skutecznych metod wspomagających zrost kostny. Jedną z nich jest terapia LIPUS (Exogen, Osteotron) – urządzenia wykorzystujące fale ultradźwiękowe do pobudzania procesów regeneracji kości wykorzystujące ultradźwięki o niskiej częstotliwości. 

Z artykułu dowiesz się:

• Czym jest złamanie zmęczeniowe?
• Co sprzyja powstawaniu złamań zmęczeniowych?
• Lokalizacja złamań zmęczeniowych
• Jak rozpoznać złamanie zmęczeniowe?
• Leczenie złamań zmęczeniowych
• Jak zapobiec nawrotom złamań zmęczeniowych?

Czym jest złamanie zmęczeniowe?

Złamanie zmęczeniowe, nazywane też przeciążeniowym, to mikropęknięcia w strukturze kości powstające wskutek długotrwałego, powtarzalnego obciążenia. Nie dochodzi do niego w wyniku jednorazowego urazu – proces rozwija się stopniowo, gdy równowaga między niszczeniem starej a odbudową nowej tkanki kostnej zostaje zaburzona.

W zdrowej kości osteoklasty usuwają zużytą tkankę, a osteoblasty tworzą nową. Jeśli jednak trening jest zbyt intensywny lub obciążenia rosną zbyt szybko, proces naprawczy nie nadąża – w efekcie mikrourazy się kumulują, prowadząc do pełnego złamania przeciążeniowego.

Co sprzyja powstawaniu złamań zmęczeniowych?

Najczęstszą przyczyną złamań zmęczeniowych są zbyt forsowne treningi oraz brak odpowiedniej regeneracji. Ryzyko zwiększają również:

• źle dobrane obuwie sportowe i twarde nawierzchnie,
• niedobory wapnia i witaminy D,
• szybkie zwiększanie objętości treningowej,
• zaburzenia hormonalne (np. u kobiet z nieregularnymi miesiączkami).

Lokalizacja złamań zmęczeniowych

Należy pamiętać, że z powodu przenoszenia dużych obciążeń przez kończynę dolną,  to w jej obrębie lokalizuję się  80–95% złamań zmęczeniowych. Są to głównie kości: piszczelowa, kości śródstopia, strzałkowa i kości stępu. Inne lokalizację to kość ramienna, kości nadgarstka, żebro, krąg L5.

Objawy, których nie warto bagatelizować

Początkowo ból pojawia się tylko po wysiłku i znika w spoczynku. Z czasem staje się stały, tępy i rozlany, utrudnia nawet codzienne czynności. Często towarzyszy mu obrzęk oraz tkliwość uciskowa w jednym, konkretnym miejscu.Lekarz może wykonać tzw. hop test – podskok na jednej nodze, podczas którego ból lub osłabienie siły wskazują na możliwe złamanie zmęczeniowe.

Jak rozpoznać złamanie zmęczeniowe?

Podstawowym badaniem jest RTG, ale we wczesnej fazie zmiany mogą być niewidoczne. Dlatego często konieczne jest wykonanie rezonansu magnetycznego (MRI), który ujawnia mikrourazy już po 2–3 dniach od wystąpienia objawów. W wyjątkowych przypadkach stosuje się również scyntygrafię lub tomografię komputerową.

Leczenie złamań zmęczeniowych

Większość pacjentów wymaga leczenia zachowawczego – ograniczenia obciążenia kończyny (np. chodzenie o kulach, orteza), rehabilitacji i kontroli bólu.
Proces zrostu kostnego trwa od 4 do 12 tygodni, w zależności od lokalizacji urazu. W tym czasie zaleca się suplementację wapnia i witaminy D3 oraz ćwiczenia ogólnousprawniające.

Nowoczesnym wsparciem w leczeniu jest terapia LIPUS  (Exogen, Osteotron, Fast) – technologia wykorzystująca ultradźwięki o niskiej intensywności.

Badania wykazały, że regularne stosowanie terapii LIPUS :

• przyspiesza proces zrostu kostnego,
• zwiększa skuteczność leczenia,
• skraca czas powrotu do aktywności fizycznej.

Dowiedz się więcej o urządzeniach wspomagających zrost kostny

W przypadku tzw. złamań wysokiego ryzyka (np. szyjki kości udowej czy kości łódeczkowatej) może być konieczne leczenie operacyjne, aby zapobiec braku zrostu lub martwicy.

Jak zapobiec nawrotom złamań zmęczeniowych?

Powrót do pełnej sprawności po złamaniu zmęczeniowym to nie tylko kwestia wyleczenia kości, ale też nauki, jak nie dopuścić do ponownego przeciążenia. Aby utrzymać efekty terapii i uniknąć kolejnych urazów, kluczowe jest wprowadzenie kilku trwałych zmian w codziennej aktywności i stylu życia.

Oto, co warto wdrożyć, by skutecznie zapobiegać nawrotom:

• Stopniowo zwiększaj obciążenia treningowe – organizm potrzebuje czasu na adaptację.
• Popraw technikę ćwiczeń i biegu – błędy ruchowe często prowadzą do przeciążeń.
• Wybieraj odpowiednio miękkie nawierzchnie i sprzęt sportowy, np. las, buty z odpowiednią amortyzacją
• Dbaj o prawidłowe odżywianie – dostarczaj odpowiednią ilość wapnia, witaminy D i białka.
• Kontroluj gospodarkę hormonalną i siłę mięśniową, szczególnie jeśli wcześniej wystąpiły zaburzenia.

Regularna regeneracja, zdrowa dieta i rozsądne planowanie treningów to najlepszy sposób, by utrzymać zrost kostny i cieszyć się bezpiecznym powrotem do aktywności.

Podsumowanie

Złamanie zmęczeniowe to sygnał od organizmu, że potrzebuje równowagi między wysiłkiem a regeneracją. Dobrze dobrane leczenie – połączone z nowoczesnymi metodami, takimi jak np. Exogen – może znacznie przyspieszyć zrost kostny i skrócić powrót do pełnej sprawności.

Po więcej artykułów jak dbać o prawidłowy zrost kości zapraszamy do naszej bazy wiedzy

BIBLIOGRAFIA
1. May, Todd, and Raghavendra Marappa-Ganeshan. „Stress fractures.” StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing, 2023.

2. Abbott, Alexandra, et al. „Part I: epidemiology and risk factors for stress fractures in female athletes.” The Physician and sportsmedicine 48.1 (2020): 17-24.

3. Astur, Diego Costa, et al. „Stress fractures: definition, diagnosis and treatment.” Revista brasileira de ortopedia 51 (2016): 03-10.

4. McDaniel, Mackinzie, et al. „Evaluation of low-intensity pulsed ultrasound on stress fractures to reduce the time to return to sport or activity in the physically active population: a systematic review.” Cureus 15.11 (2023).