Jeszcze do niedawna złamanie śródstopia oznaczało tygodnie spędzone w gipsie, unieruchomienie i długi powrót do sprawności. Dziś, dzięki nowoczesnym technologiom, takim jak LIPUS – ultradźwięki o niskiej intensywności – możliwe jest szybsze, skuteczniejsze i bezbolesne leczenie złamania kości śródstopia bez gipsu, a także często bez konieczności operacji. Co więcej, LIPUS może być stosowany już od pierwszych dni po diagnozie złamania – również w leczeniu zachowawczym.

Z artykułu dowiesz się:

czym dokładnie są złamania kości śródstopia,
jakie są metody leczenia złamania śródstopia,
dlaczego LIPUS (stosowany w urządzeniach Exogen i Osteotron) może być skutecznym wsparciem w procesie gojenia.

Czym są kości śródstopia?

Kości śródstopia to 5 kości długich wchodzących w skład stopy. W części bliższej łączą się z kośćmi stępu (kośćmi klinowatymi i kością sześcienną), natomiast w części dalszej z paliczkami. Stanowią istotny element łuków stopy i odpowiadają za prawidłowe jej wysklepienie. Stanowią również miejsce przyczepu ścięgien wielu mięśni kończyny dolnej m.in m. strzałkowego długiego i krótkiego oraz mięśnia piszczelowego tylnego i przedniego. Śródstopie ma kluczowe znaczenie dla prawidłowej biomechaniki chodu, zawiera jeden z głównych obszarów przenoszenia ciężaru ciała w naszym organizmie.

Złamania kości śródstopia

Złamania śródstopia to jedne z najczęstszych urazów stopy.

Mogą wynikać z:

długotrwałych przeciążeń (tzw. złamania zmęczeniowe),
bezpośredniego urazu (np. uderzenia ciężkim przedmiotem).

Często są to złamania nieprzemieszczone, dobrze rokujące, choć leczone nieprawidłowo mogą prowadzić do opóźnionego zrostu lub stawu rzekomego.

Nowoczesne leczenie bez gipsu

Współczesna ortopedia daje możliwość leczenia wielu złamań zachowawczo.

Kiedy możliwe jest leczenie zachowawcze?

nieprzemieszczone złamania,
złamania 2–4 kości śródstopia przemieszczone tylko w płaszczyźnie czołowej,
złamania podstawy V kości śródstopia z przemieszczeniem <2 mm.

Stosowane metody to m.in:

gips syntetyczny (lżejszy, przewiewny, często wodoodporny),
but ortopedyczny typu Walker lub but ze sztywną podeszwą,
orteza i bandaż elastyczny.

Te rozwiązania pozwalają utrzymać higienę, uniknąć powikłań, a w połączeniu z terapią LIPUS – znacząco skrócić czas leczenia.

Rola terapii LIPUS w leczeniu złamań kości śródstopia

Terapia LIPUS (low-intensity pulsed ultrasound, ultradźwięki o niskiej częstotliwości) jest metodą, który udowodniła swoją skuteczność w licznych badaniach naukowych. Jej działanie polega m.in na stymulacji komórek (osteoblastów, chondrocytów, i innych) odpowiedzialnych za tworzenie kości, pobudzaniu tworzenia się nowych naczyń krwionośnych oraz przyspieszaniu produkcji kolagenu i macierzy pozakomórkowej w miejscu urazu.

W dużym retrospektywnym badaniu kohortowym analizowano działanie terapii LIPUS na świeże złamania kości śródstopia. Grupa pacjentów z zastosowaniem ultradźwięków miała wyższy odsetek uzyskania pełnego zrostu kostnego.

Jedno z badań, podkreśla nam jak ważna jest długość stosowania codziennych terapii LIPUS. Badacze wyliczyli, że ryzyko rozwinięcia braku zrostu jest mniejsze o 1,67 razy stosując terapię przez 90 dni. Jeśli jednak stosowaliśmy terapię przez 120 lub 140 dni, to ryzyko było odpowiednio 2,44 lub 5 razy mniejsze.

Złamanie V kości śródstopia – wyniki leczenia LIPUS

W jednym z badań analizowano ile osób z już rozwiniętym, opóźnionym zrostem złamania V kości śródstopia uzyska zrost prawidłowy za pomocą terapii LIPUS. Odsetek wyleczeń wyniósł 90%. Autorzy wskazują, że warto rozważyć tę metodę przed podjęciem operacyjnego leczenia zaburzeń zrostu.

Mimo różnorodnych technik i metod leczenia warto pamiętać, że każdy przypadek złamania wymaga indywidualnego podejścia. Decyzja o wyborze ścieżki postępowania powinna być podejmowana wspólnie przez lekarza i pacjenta po rozważeniu wad i zalet każdej z nich.

ZOBACZ URZĄDZENIA Z TERAPIĄ LIPUS

Leczenie operacyjne

Złamania z istotnym przemieszczeniem oraz nierokujące poprawy w leczeniu zachowawczym należy leczyć operacyjnie.

Celem takiego leczenie jest przywrócenie prawidłowego ustawienia odłamów oraz zachowanie długości kości.

Jako implantu zespalającego możemy wykorzystać m.in druty Kirschnera, płytki, śruby, bądź zestawy do zespoleń zewnętrznych. Każdy z nich posiada odmienne właściwości i zalety.

Szukasz specjalisty po złamaniu?

Jeśli jesteś po złamaniu śródstopia i szukasz doświadczonego ortopedy, który pomoże Ci przejść przez proces leczenia – od diagnozy, przez kwalifikację do terapii LIPUS, aż po ewentualne leczenie operacyjne – jesteś we właściwym miejscu.

Kontakt

👨‍⚕️ lek. Paweł Graczyk – specjalista Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu
Konsultacje ortopedyczne, kwalifikacja do terapii LIPUS i leczenia operacyjnego
✉️ pgraczyk@inmedo.pl

Paweł Graczyk – ZnanyLekarz.pl

BIBLIOGRAFIA

Lezak, Bradley, and Dustin H. Massel. „Anatomy, Bony Pelvis and Lower Limb: Metatarsal Bones.” StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing, 2023

Chan, Carl W., and Andrew Rudins. „Foot biomechanics during walking and running.” Mayo Clinic Proceedings. Vol. 69. No. 5. Elsevier, 1994.

Harrison, Andrew, et al. „Mode & mechanism of low intensity pulsed ultrasound (LIPUS) in fracture repair.” Ultrasonics 70 (2016): 45-52.

Zura, Robert, et al. „EXOGEN Mitigates Risk of Fifth Metatarsal Fracture Nonunion: Results of a Novel Real-World Clinical Study.” Foot & Ankle Orthopaedics 7.1 (2022): 2473011421S00517.

Teoh, K. H., Whitham, R., Wong, J. F., & Hariharan, K. (2018). The use of low-intensity pulsed ultrasound in treating delayed union of fifth metatarsal fractures. The Foot, 35, 52-55.